Sztuka bliżej ludzi. Wystartował projekt inspirowany twórczością Wajdy, Czapskiego, Wróblewskiego i Szapocznikow

Pierwsze wykłady i warsztaty już za nami, a przed uczestniczkami i uczestnikami kolejne spotkania ze sztuką, wizyty w muzeach i działania twórcze. W Małopolsce wystartował projekt „Sztuka w działaniu: Wajda, Czapski, Wróblewski, Szapocznikow – od dzieła do doświadczenia” poświęcony czwórce wybitnych postaci polskiej kultury XX wieku. Jego program łączy wiedzę o sztuce, bezpośrednią wizytę w instytucjach kultury z własnym doświadczeniem twórczym. Działania odbywają się we współpracy Akademii Sztuk Pięknych z lokalnymi instytucjami kultury: Pole Kultury – Małopolskie Centrum Dźwięku i Słowa w Niepołomicach oraz Babiogórskie Centrum Kultury w Zawoi oraz szkołami w regionie.

Dlaczego warto pojechać do muzeum? Co może dać bezpośrednie spotkanie z dziełem sztuki? I czy trzeba znać się na sztuce, żeby mieć o niej coś własnego do powiedzenia? Na te pytania odpowiada program projektu „Sztuka w działaniu: Wajda, Czapski, Wróblewski, Szapocznikow”, pozwalając szukać własnego języka. Wokół tych czterech postaci powstał projekt, który pozwoli uczestniczkom i uczestnikom poszukać własnego języka sztuki. Łącząc spotkania w muzeach i instytucjach, wykłady oraz działania warsztatowe, staje się punktem wyjścia do rozmowy o sztuce, ale też do samodzielnego działania i eksperymentowania wokół niej. Jego ważnym celem jest także dotarcie z ofertą poświęconą sztuce współczesnej do mieszkańców mniejszych miejscowości Małopolski.

Projekt właśnie wystartował. Pierwsze wykłady i warsztaty już za nami, ale program dopiero się rozkręca. W kolejnych miesiącach uczestniczki i uczestnicy będą mieli okazję nie tylko lepiej poznać twórczość patronów projektu, lecz także zobaczyć ich dzieła w muzeach i samodzielnie pracować twórczo pod okiem wykładowczyń, wykładowców i studentek i studentów Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie.

Od spotkania z dziełem do własnego działania

Punktem wyjścia projektu jest bezpośredni kontakt ze sztuką. Zamiast ograniczać się do opowiadania o artystkach i artystach oraz historii sztuki, program pozwala najpierw zobaczyć dzieła na żywo, a następnie przełożyć doświadczenie spotkania z nimi na własną pracę twórczą.

Uczestniczki i uczestnicy odwiedzą muzea prezentujące dzieła Wajdy, Czapskiego, Wróblewskiego i Szapocznikow, a następnie wezmą udział w warsztatach poświęconych między innymi procesowi twórczemu, kreatywności i sposobom interpretowania sztuki. Nie chodzi przy tym o tworzenie „właściwych” interpretacji. Ważniejsze jest zadawanie pytań, sprawdzanie różnych możliwości i szukanie własnego sposobu patrzenia.

Tak pomyślany program ma pomóc przełamać dystans, który często pojawia się w kontakcie ze sztuką współczesną. Nie trzeba być znawczynią ani znawcą sztuki, żeby mieć z nią własne doświadczenie, coś w niej zobaczyć, o coś zapytać czy na coś odpowiedzieć.

Wykłady, warsztaty i wizyty w muzeach

Program obejmuje cztery otwarte wykłady poświęcone twórczości Andrzeja Wajdy, Józefa Czapskiego, Andrzeja Wróblewskiego i Aliny Szapocznikow. Spotkania są okazją nie tylko do zdobycia wiedzy, ale również do rozmowy i wspólnego przyjrzenia się ich twórczości oraz temu, jak pozostaje ona aktualna dzisiaj.

Drugą część programu stanowi 13 działań edukacyjno-kreatywnych skierowanych do różnych grup odbiorczych. Uczennice i uczniowie klas szkół podstawowych oraz ponadpodstawowych połączą wizytę w muzeum z warsztatem twórczym. Zajęcia prowadzą wykładowczynie i wykładowcy Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie we współpracy ze studentkami i studentami kierunku Edukacja Artystyczna ASP. Dzięki temu uczestniczki i uczestnicy nie tylko poznają dzieła i kontekst ich powstania, ale również znajdą przestrzeń na własną kreatywność i przestrzeń do twórczego działania.

Osobne warsztaty przygotowano z myślą o nauczycielkach i nauczycielach, a także osobach Głuchych i słabosłyszących. Zajęcia dla nauczycieli skupią się na tym, jak wykorzystywać kontakt ze sztuką współczesną do rozwijania kompetencji takich jak krytyczne myślenie, kreatywność, komunikacja, współpraca czy umiejętność pracy z niejednoznacznością. Ważnym elementem będą wizyty bezpośrednio na wystawie oraz poznanie narzędzi, które można później wykorzystać w codziennej pracy z młodzieżą. Nauczyciele i nauczycielki otrzymają także scenariusze lekcji i działań, przydatne w późniejszej pracy.

Warsztaty dla osób Głuchych i słabosłyszących będą prowadzone z udziałem tłumacza Polskiego Języka Migowego, a ich program zostanie oparty przede wszystkim na aktywnym uczestnictwie. To ważny element projektu, którego celem jest nie tylko zwiększanie dostępu do kultury, ale także tworzenie warunków do aktywnego udziału różnych grup w życiu kulturalnym.

Kultura nie tylko w dużych miastach

Projekt, realizowany przez Stowarzyszenie Przyjaciół Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie, powstaje we współpracy z lokalnymi instytucjami kultury i szkołami z Małopolski. Działania odbywają się między innymi w mniejszych ośrodkach, takich jak Babiogórskie Centrum Kultury w Zawoi czy Pole Kultury w Niepołomicach i skupione wokół niego domy kultury.

To właśnie lokalna współpraca jest jednym z ważnych elementów programu. Nie chodzi wyłącznie o przywiezienie gotowej oferty kulturalnej, ale o budowanie relacji pomiędzy instytucjami kultury, szkołami, środowiskiem akademickim i lokalnymi społecznościami. Dzięki temu kontakt ze sztuką współczesną może stać się początkiem dłuższej współpracy, a nie jednorazowym wydarzeniem.

Projekt odpowiada również na potrzebę dostępu do kultury: nie wszyscy mają możliwość regularnego korzystania z oferty dużych instytucji kultury i muzeów. Dlatego część działań tworzy okazję do spotkania ze sztuką tam, gdzie na co dzień dostęp do niej może być ograniczony. Jego ambicją jest stworzenie narzędzi, relacji i doświadczeń, które pozostaną z uczestniczkami i uczestnikami na dłużej – i pomogą im patrzeć na sztukę współczesną z większą swobodą, ciekawością i gotowością do własnej interpretacji.

„Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu Narodowego Centrum Kultury: Kultura – Interwencje. Edycja 2026”